Profilaktyka zdrowia dzieci na terenach narażenia środowiskowego na ołów.

Wykonawcą badań stężeń ołowiu u dzieci jest Centralne Laboratorium Toksykologii Metali Ciężkich (CLTMC) w Miasteczku Śląskim. Laboratorium to należy do wiodących w kraju. Wykonuje zlecone badania na oznaczanie metali ciężkich u dzieci i dorosłych. Rocznie Fundacja bada ok. 3-3,5 tysiąca dzieci. Bywały lata, że liczba ta przekraczała nawet 4 tysiące dzieci. U dzieci w Miasteczku Śląskim badania te wykonywane są co dwa lata od urodzenia do 16 roku życia. W innych miejscowościach objętych programem - dwa razy ( pierwszy raz w wieku przedszkolnym, drugi raz w szkole podstawowej). Pod szczególnym nadzorem są również kobiety w ciąży (podwyższone stężenie ołowiu u matki stanowi zwiększone ryzyko powikłań i zagrożenie dla rozwoju dziecka).

(O prestiżu laboratorium świadczą odwiedziny znamienitych gości, na zdjęciu profesor Jerzy Buzek przy sprzęcie diagnostycznym.)

CLTMC uczestniczy w systemie weryfikacji wyników, w tym posiada weryfikację zagraniczną w CDC w Atlancie. Jest wyposażone w markową aparaturę (w tym 2 spektrometry AAS), co jest istotne w analityce metali. Obecnie jest w skali kraju placówką wykonującą najwięcej badań na oznaczanie metali ciężkich we krwi (w tym narażenia zawodowego pracowników). Oprócz ołowiu, wykonywane są również oznaczenia kadmu, który jest jeszcze groźniejszym metalem, a także innych makro
i mikropierwiastków (cynku, żelaza, wapnia, magnezu, miedzi, arsenu,
a nawet selenu). Obecnie CLTMC funkcjonuje w strukturze NZOZ Centrum Medyczne "Eko-Prof-Med" w Miasteczku Śląskim, którego współzałożycielem jest Fundacja. znaczna część sprzętu analitycznego tego NZOZ jest własnością Fundacji.

Porównując wskaźniki prowadzonego od 1992 roku monitoringu, można być zadowolonym. Problem w dużym stopniu został opanowany, ale na tych terenach musimy pamiętać, że przez lata nie zniknie do końca. Zaangażowani w pracę Fundacji obawiają się, że uzyskana poprawa zdrowia oraz obniżenie skali zagrożeń tutejszych dzieci mogą być przedwcześnie uznane przez decydentów za rozwiązanie problemu, co w konsekwencji może spowodować przerwanie programów pomocowych i zaistnienie regresu. Jak zaznaczono wyżej, wiele obszarów na Górnym Śląsku przez długie lata będzie obciążone metalami ciężkimi, ze względu na kilkusetletnią eksploatację złóż - przetwarzanie kruszców srebra, ołowiu oraz cynku (od form prymitywnych do wielkoprzemysłowych).

Nadzór merytoryczny nad badaniami dzieci pełnią miejscowi pediatrzy, lekarze Pani Mirosława Wojtacha- Banert i Pani Barbara Szewerda, a także współpracujący z Fundacją pediatrzy z gmin objętych badaniami. Dzieci z przekroczonymi wartościami ołowiu podlegają dodatkowemu, indywidualnemu badaniu lekarskiemu wraz z zastosowaniem wywiadu środowiskowego dla ustalenia przyczyny ich zatrucia. Sukcesem Fundacji jest zastosowanie programów analitycznych zdrowia środowiskowego, które pozwalają na dokładną identyfikację przyczyn zatrucia dzieci oraz ukierunkowują działania pomocowe. Dzieciom
o podwyższonych i przekroczonych stężeniach ołowiu we krwi lekarze wydają do profilaktyczno- terapeutycznego zastosowania specyfiki witaminowo- mineralne, które pełnią funkcję ochronną przed wbudowywaniem w struktury tkanek metali ciężkich (wzmagają także wydalanie ich depozytów). W niezbędnym zakresie prowadzona jest współpraca z ośrodkami klinicznymi i naukowymi.

Ważne znaczenie profilaktyczne na terenach narażenia ma niedopuszczenie do powstawania zatruć metalami u dzieci poprzez nieprawidłowe odżywianie dzieci. W warunkach głodu dziecko częściej wkłada, nie zawsze czyste, palce oraz inne przedmioty do ust. Na terenach narażenia środowiskowego, jest to częstym powodem powstawania zatruć. Dlatego Fundacja od początku w najbardziej zagrożonych placówkach podaje dzieciom profilaktycznie mleko, a także aktywnie uczestniczy
w organizacji dożywiania.

Podstawowym składnikiem profilaktyki zdrowotnej są wyjazdy
w tereny ekologicznie czyste (czystsze), co opisano na odrębnej stronie.

Fundacja w ramach profilaktyki od początku swego funkcjonowania organizuje dla dzieci systematyczne zajęcia rekreacyjno - sportowe
i rehabilitacyjne na basenie krytym, a także wspiera sport
i kontrolowane formy spędzania wolnego czasu przez dzieci na terenach ekologicznego zagrożenia. Na tych terenach ten zakres działania ma szczególną wagę.